Afscheid Anneke van Schaik: “Het hoeft niet groots te zijn. Als het maar landt in de praktijk”
Na meer dan dertig jaar neemt Anneke van Schaik afscheid van de psychiatrie bij GGZ inGeest en Amsterdam UMC. Een loopbaan waarin onderzoek, onderwijs en patiëntenzorg hand in hand gingen en waarin nieuwsgierigheid de rode draad vormde.
Op 17 februari, haar verjaardag, gaat het pensioen officieel in en stopt zij als directeur Academische Taken. Het voelt passend: een helder moment waarop een intens hoofdstuk wordt afgesloten. “Ik kijk er echt naar uit. Vooral naar het idee dat de druk eraf is. Dat je kunt zeggen: dit was de deal, daar heb ik me voor ingezet en die heb ik volbracht.”
Een warm begin in de psychiatrie
Anneke begon haar loopbaan eind jaren tachtig, toen de psychiatrie er nog heel anders uitzag. Na twee jaar als arts-assistent in het Provinciaal Ziekenhuis Santpoort startte zij haar opleiding psychiatrie bij de Valeriuskliniek in Amsterdam-Zuid. “Dat was echt een warm bad. Alles zat in één gebouw: kliniek, polikliniek, onderwijs. Je kende elkaar, je leerde samen, je leefde samen in het vak.”
Die eerste jaren maakten diepe indruk. Niet alleen vanwege het vak zelf, maar vooral door de mensen. “De verhalen van cliënten, wat lukt en wat niet lukt – dat blijft het mooiste van dit werk.”
Blijven bewegen
Anneke werkte een periode in de kinderpsychiatrie, keerde terug naar de volwassenenpsychiatrie en maakte de vele fusies van dichtbij mee: van de Valeriuskliniek tot uiteindelijk GGZ inGeest. “Die veranderingen pasten eigenlijk wel bij mij. Ik ben nieuwsgierig en hou ervan om nieuwe dingen te doen.”
Die nieuwsgierigheid bracht haar vanzelf richting onderwijs. Eerst als docent, later als coördinator binnen de geneeskundeopleiding van het Amsterdam UMC. “Psychiatrie is voor veel studenten onbekend terrein. Ik voelde echt een missie om te laten zien hoe belangrijk dit vak is en dat je, waar je ook werkt, altijd mensen met psychische problematiek tegenkomt.”
Onderzoek als verrijking van de praktijk
Hoewel Anneke aanvankelijk twijfelde over onderzoek, bleek het uiteindelijk een perfecte aanvulling. “Ik dacht eerst: dat is zo’n intensief traject, wat doe ik mezelf aan. Maar toen ik eenmaal begon, merkte ik hoe leuk ik het vond. Het puzzelen, het schrijven, het zoeken naar wat écht werkt.”
Ze promoveerde op Interpersoonlijke Psychotherapie (IPT) in de huisartsenpraktijk en raakte steeds meer betrokken bij onderzoek dat direct aansluit op de praktijk. Trots is ze vooral op werk waarin patiëntvoorkeuren centraal stonden. “Dat artikel werd uiteindelijk het meest geciteerde van alles wat ik heb geschreven. Dat was nooit het doel, maar het zegt wel iets: dit onderwerp raakte iets wezenlijks.”
Digitale zorg als vanzelfsprekende stap
Een andere belangrijke mijlpaal is de oprichting van Polikliniek Mindway, voortgekomen uit internationale e-healthprojecten. “We zagen dat digitale zorg voor een deel van de cliënten echt meerwaarde heeft. Het maakt zorg toegankelijker, zelfstandiger, en soms ook lichter.”
Wat haar nu misschien wel het meest raakt, is dat veel van die ideeën inmiddels breed zijn ingebed. “Implementatie duurt tien tot vijftien jaar, zeggen ze. En nu zie je het echt landen. Dat vind ik heel mooi om te zien.”
Wat blijft
Als Anneke terugkijkt, is ze vooral trots op wat is blijven hangen. “Niet alles hoeft groots of baanbrekend te zijn. Als iets landt in de praktijk en collega’s of cliënten er echt iets aan hebben, daar doe je het voor.”
Aan collega’s en toekomstige professionals wil ze meegeven: “Het is een prachtig vak. Het is belangrijk om je eigen richting te vinden. Er zijn zóveel manieren om dit werk vorm te geven. Kies wat bij je past, neem de tijd, en durf te bewegen.”
Een nieuw hoofdstuk
Nu breekt een nieuwe fase aan. Minder agenda, meer aandacht. “Ik wil het tempo lager leggen. Meer lezen, bewegen, muziek maken, afspreken met mensen. Niet omdat ik eerder iets heb gemist, maar omdat er nu meer ruimte voor is.”
Of de psychiatrie helemaal verdwijnt uit haar leven? “Wie weet. Voor nu sluit ik dit hoofdstuk met een goed gevoel af. En dan zien we wel wat er nog op mijn pad komt.”
