Sander Verfaillie: “We willen begrijpen wat er in de hersenen verandert tijdens psychotherapie bij depressie”
Sander Verfaillie, GZ-psycholoog in opleiding tot klinisch psycholoog (GioS), ontving subsidie van ZonMw voor een vierjarig onderzoek naar de (neurobiologische) werking van psychotherapie bij chronische depressie. Het onderzoek richt zich op wat er tijdens twee verschillende vormen van psychotherapie verandert in de hersenen en hoe dit samenhangt met het zelfgevoel, omgang met emoties en herstel. Het uiteindelijke doel: beter begrijpen welke behandeling voor welke cliënt passend kan zijn en hoe de behandeling verder kan worden verbeterd.
Wat doet psychotherapie in de hersenen?
Bij mensen met een chronische depressie speelt vaak een kwetsbaar zelfgevoel. Zowel cognitieve gedragstherapie (CGT) als kortdurende psychoanalytische steungevende psychotherapie (KPSP) zijn effectief bij depressie. Over de specifieke hersenmechanismen die samenhangen met KPSP en het zelfgevoel is alleen nog weinig bekend.
In de RESONANTIE-studie wordt daarom onderzocht hoe de twee psychotherapeutische behandelingen de werking van de hersenen en het zelfgevoel beïnvloeden. De onderzoekers kijken welke veranderingen beide behandelingen gemeen hebben en welke specifiek zijn voor KPSP. Ook wordt onderzocht welke veranderingen in hersenactiviteit samenhangen met zelfgevoel, omgaan met emoties en herstel van depressieve klachten.
“Psychotherapie werkt op de hersenen. Als we beter begrijpen hoe dat werkt, kunnen we behandelingen mogelijk verder verbeteren of versterken”, vertelt Sander. “Het geeft ook antwoorden op elementaire vragen: hoe beïnvloeden we verandering van gedachten, gevoel en gedrag op basaal niveau, en hoe uniek is dat.”
Hersenactiviteit voor en na behandeling
Aan het onderzoek gaan 100 volwassenen met een langdurige of terugkerende depressie meedoen. Zij krijgen een psychotherapeutische behandeling (KPSP of CGT), met maximaal 25 behandelsessies. Voor en na de behandeling worden onder andere hersenscans gemaakt. Ook vullen deelnemers vragenlijsten in.
Sander: “De uitkomsten kunnen ons helpen beter te begrijpen voor wie welke behandeling het meest passend is. Daarmee kunnen we in de toekomst mogelijk gerichter behandeladvies geven.”
Onderzoek vanuit verschillende perspectieven
Voor de RESONANTIE-studie komt expertise uit verschillende disciplines samen, waaronder klinische psychologie, psychiatrie en neuroimaging. Ook de patiëntvertegenwoordiging Depressie Vereniging is betrokken bij het onderzoek.
De studie wordt uitgevoerd in samenwerking met onder andere Amsterdam UMC. Binnen GGZ inGeest is het onderzoek verbonden aan de Academische Werkplaats Depressie. “Door wetenschap, behandelpraktijk en het perspectief van cliënten samen te brengen, kunnen we onderzoek doen naar vragen die er in de praktijk echt toe doen”, vertelt Sander. “Zo hopen we bij te dragen aan betere behandelingen voor mensen met een terugkerende of chronische depressie.”
Start in 2027
De RESONANTIE-studie start in 2027 en duurt vier jaar.
