Maakt een gebrek aan emoties chatbots ongeschikt om psychotherapeut te zijn?

Mental health chatbots (MHCB’s) zijn chatbots ontworpen om mensen te ondersteunen bij het omgaan met psychische problemen. Deze chatbots maken een snelle ontwikkeling door en worden voornamelijk commercieel gebruikt in plaats van in klinische contexten. Maar dit kan binnenkort veranderen en is dit ethisch wenselijk? Een onderzoek onder leiding van Mehrdad Rahsepar Meadi, arts in opleiding tot psychiater bij GGZ inGeest en promovendus bij Amsterdam UMC, duikt dieper in deze kwestie.

De rol van emoties of tegenoverdracht in psychotherapie

In het onderzoek zijn een aantal manieren beschreven waarop chatbots geen eigenschappen van menselijke psychotherapeuten kunnen ervaren die te maken hebben met emoties. Als eerste is gekeken naar empathie, een belangrijk element van psychotherapie en een factor die bijdraagt aan behandelresultaten. Als tweede is tegenoverdracht onderzocht. Tegenoverdracht is een element van psychotherapie dat therapeuten gebruiken om inzicht te krijgen in de patiënten en dat ook bijdraagt aan de behandeluitkomsten.

Chatbots en emoties

De onderzoekers stellen dat als chatbots geen emoties hebben, ze geen echte (affectieve) empathie of tegenoverdracht kunnen gebruiken. Gebrek aan echte empathie geeft reden tot bezorgdheid dat chatbots:

(a) meer schade kunnen toebrengen
(b) minder goed zijn voor patiënten dan menselijke therapeuten

Ethische overwegingen en verder onderzoek 

Verder onderzoek is nodig om volledig te kunnen beoordelen of deze zorgen gegrond zijn. Maar zelfs als deze zorgen gegrond zijn, betekent dit niet dat we nooit chatbots zouden moeten gebruiken.

De volledige publicatie is via deze link te vinden. 

In een volgend artikel (momenteel in beoordeling) onderzoekt Mehrdad door middel van literatuuronderzoek en gesprekken met patiënten, naasten en behandelaren hoe de ‘AI-behandelaar’ op een ethische wijze gebruikt zou mogen worden in de geestelijke gezondheidszorg.  

——————————————————————————————————————————————————————-

Referentie

Meadi, M. R., Bernstein, J. S., Batelaan, N., Van Balkom, A. J. L. M., & Metselaar, S. (2024). Does a lack of emotions make chatbots unfit to be psychotherapists? Bioethics, 38(6), 503–510.